Retsept
Sumalak
Navroʻz uchun tun boʻyi qaynatiladigan undirilgan bugʻdoy halvosi.
- Vaqt
- 24 soat
- Necha kishilik
- 30
Tarixi
Sumalak yilda bir marta — 21-martdagi bahor yangi yili Navroʻz uchun tayyorlanadi. Mahalla ayollari ulkan qozon atrofida toʻplanib, tun boʻyi navbatma-navbat kavlaydi, qoʻshiq aytib, hikoyalar soʻzlaydi; kavlagan har bir kishi niyat qiladi.
Ish bir necha kun oldin, bugʻdoy undirishdan boshlanadi. Qozonga toza toshchalar yoki yongʻoq solinadi: ular tagida dumalab, sumalakning kuyishiga yoʻl qoʻymaydi. Tongda qopqoq ochilganda yuzasidagi naqshga qarab fol ochiladi, sumalak esa qoʻni-qoʻshni, qarindosh va doʻstlarga ulashiladi. Navroʻz YUNESKOning nomoddiy madaniy meros roʻyxatiga kiritilgan.
Taʼmi qanday
Quyuq, toʻq jigarrang va shirin, garchi shakar qoʻshilmasa ham — shirinlik undirilgan bugʻdoydan keladi, biroz solodga yoki karamelga oʻxshaydi, yongʻoqsimon teran taʼmi bor.
Masalliqlar
30 kishilik
Kichik qozon uchun:
- 1 kg bugʻdoy doni, undirish uchun
- 1 kg un
- 1 litr paxta yoki kungaboqar yogʻi
- Taxminan 10 litr suv
- 15–20 dona toza silliq toshcha yoki poʻchoqli yongʻoq
Tayyorlash
- Bugʻdoyni bir kecha suvda ivitib, keyin yoyib, nam saqlang va maysasi 1–2 sm boʻlguncha 3–4 kun undiring.
- Maysani yanchib yoki qiymalagichdan oʻtkazib, suv quying, soʻng sutsimon sharbatini dokadan siqib oling. Yangi suv bilan ikki-uch marta takrorlang.
- Katta qozonda yogʻni qizdirib, unni solib, biroz qovuring, keyin maysa sharbatini oz-ozdan, tinmay kavlab qoʻshing.
- Yuvilgan toshchalarni soling.
- Past olovda 12–20 soat, tinmay tagidan kavlab va qolgan sharbatni qoʻshib, sumalak quyuq va jigarrang boʻlguncha qaynating.
- Ustini yopib, tonggacha dam oldiring, soʻng kosalarga suzing.
