Isteʼdodli lirik shoir va dramaturg, «Yurak» (1935) toʻplamining muallifi, Pushkin, Lermontov va Gyote asarlarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan. 1937-yilda qamoqqa olinib, 1944-yilda lagerda vafot etgan.
Namanganlik yetim bola
Usmon Nosir 1912-yil 13-noyabrda Namanganda tugʻilgan. Erta yetim qolib, Qoʻqondagi internatda ulgʻaygan va 1931-yilda Samarqanddagi Oʻzbekiston davlat universitetining filologiya fakultetiga oʻqishga kirgan. Uning ilk toʻplamlari keyingi yili, hali yigirma yoshga toʻlmasidan chop etilgan.
Shoir yuragi
Bor-yoʻgʻi besh yil ichida u «Quyosh bilan suhbat», «Safarbar satrlar», «Traktorobod», «Mehrim» va «Yurak» toʻplamlarini, «Norboʻta» va «Naxshon» dostonlarini hamda «Atlas» kabi pyesalarni yaratgan. U ajoyib tarjimon ham edi: 1937-yilda Pushkin vafotining yuz yilligi munosabati bilan «Boqchasaroy fontani»ni oʻzbek tiliga oʻgirgan, Lermontovning «Demon» va Gyotening «Egmont» tragediyasini ham tarjima qilgan.
Lagerlardan maktublar
1937-yil iyulida, yigirma toʻrt yoshida, u «xalq dushmani» sifatida hibsga olingan. Zlatoust, Vladivostok va Magadan lagerlarida saqlangan; 1940-yilda Stalinga ishini qayta koʻrib chiqishni soʻrab xat yozgan, ammo natija boʻlmagan. 1943-yilda Kemerovo viloyatiga oʻtkazilib, 1944-yil 9-martda Mariinsk yaqinidagi Suslovo qishlogʻida vafot etgan; hozir u yerda unga yodgorlik oʻrnatilgan. Oʻzbekiston 2022-yilda shoir tavalludining 110 yilligini nishonlagan.
Asosiy yutuqlar
- Yigirma uch yoshigacha beshta sheʼriy toʻplam, jumladan «Yurak» (1935) ni nashr ettirgan
- Pushkinning «Boqchasaroy fontani» (1937) va Lermontovning «Demon» asarlarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan
- «Naxshon» dostonini va oʻzbek sahnasi uchun pyesalar yozgan