Qoʻqonlik jadid maʼrifatparvar va jurnalist; maktab darsliklari hamda oʻzbek tiliga oid tadqiqotlar yozgan. 1937-yilgi qatagʻon qurboni boʻlgan.
Qoʻqonlik poliglot
Ashurali Zohiriy 1885-yilda Qoʻqon yaqinidagi Oyim qishlogʻida tugʻilgan. U 1914-yilda Qoʻqondagi Madalixon madrasasini tamomlagan hamda arab, fors, ozarbayjon, turk, tatar va rus tillarini mustaqil oʻrgangan. Qoʻqon maktablarida, jumladan «Dorulmuallimin»da, keyinroq esa Fargʻona pedagogika texnikumida dars bergan.
Darsliklar, lugʻatlar va Navoiy
Uning faoliyati zamonaviy oʻzbek taʼlimi uchun vositalar yaratishdan iborat edi. 1912-yilda turkiy xrestomatiyani hammualliflikda tuzgan, 1916-yilda «Imlo» darsligini, 1925-yilda esa ruscha-oʻzbekcha lugʻatni nashr ettirgan. U Navoiyning tilga oid asarlarini oʻrganib, «Muhokamat ul-lugʻatayn»ni nashrga tayyorlagan (1917), 1926-yilda Choʻlpon bilan birga «Adabiyot parchalari» toʻplamini tuzgan. Qoʻqondagi «Gʻayrat» kutubxonasining asoschilaridan biri ham boʻlgan.
Gazetalar va oʻlim hukmi
U oʻn yildan ortiq vaqt davomida viloyat matbuotida — 1916-yildan «Sadoyi Fargʻona»da, keyin 1928-yilgacha «Fargʻona» va «Yangi Fargʻona»da maqolalar chop ettirgan. 1930-yilda ilk bor hibsga olingan, 1937-yil 5-sentabrda yana qamalgan va 1937-yil 28-dekabrda otib tashlangan. 1958-yilda oqlangan.
Asosiy yutuqlar
- «Imlo» alifbe darsligini (1916) nashr ettirgan va ilk turkiy xrestomatiyalardan birini (1912) hammualliflikda tuzgan
- Navoiyning «Muhokamat ul-lugʻatayn» asarini nashrga tayyorlagan (1917) va uning ijodini tadqiq etgan
- Ruscha-oʻzbekcha lugʻat (1925) hamda Choʻlpon bilan birga «Adabiyot parchalari» (1926) toʻplamini tuzgan