Kasbi poʻstindoʻz boʻlgan, mashhur polvon va ruboiylar muallifi. Xiva uni oʻzining pir-homiysi sifatida ulugʻlaydi; uning maqbarasi shahardagi eng muqaddas ziyoratgohlardan biridir.
Poʻstindoʻz, polvon, shoir
Pahlavon Mahmud 1247-yilda Xivada tugʻilgan va poʻstindoʻzlik bilan kun koʻrgan. U polvon ham boʻlgan: Xorazmdan Hindistongacha tarqalgan hikoyalarda uning kuch va zukkolik bilan qozongan bellashuvlari haqida soʻzlanadi. Biroq u eng avvalo kamtarligi bilan esda qolgan: eng mashhur rivoyatga koʻra, Hindistonda raqibining onasi oʻgʻli uchun duo qilayotganini koʻrib, bellashuvda ataylab yengilgan.
Kuchli insonning ruboiylari
U fors tilida, asosan ruboiy shaklida ijod qilgan. Uning ruboiylarida sabr, halol mehnat va nafs ustidan gʻalaba ulugʻlanadi — birida aytilishicha, raqibni yiqitish oʻz nafsingni yengishga qaraganda oson. Bizgacha uch yuzga yaqin ruboiysi «Kanz ul-haqoyiq» — «Haqiqatlar xazinasi» nomi ostida yetib kelgan.
Xivaning pir-homiysi
U 1326-yilda vafot etgan va ustaxonasi yoniga dafn qilingan. Qabri Xivaning eng muqaddas qadamjosiga aylangan, Xiva xonlari ham uning yonidan joy tanlashgan; feruza gumbazli va sirli koshinlar bilan bezatilgan hozirgi majmua XIX asr boshlarida qurilgan. Mahalliy anʼanaga koʻra, polvonlar bellashuv oldidan uning pokiza ruhidan madad soʻraydi.
Asosiy yutuqlar
- Kamtarlik, halol mehnat va nafsni yengish haqida uch yuzga yaqin forscha ruboiy yozgan
- Xorazmdan Hindistongacha tarqalgan rivoyatlarda yengilmas polvon sifatida esga olinadi
- Maqbarasi Xivaning qoʻrgʻon ichidagi shahri — Ichan qalʼaning maʼnaviy markazidir