Xorazmda kubroviya tariqatiga asos solgan. 1221-yilda moʻgʻullar bosqini paytida shaharni tark etishdan bosh tortib, Urganchni himoya qilib halok boʻlgan.
Xivadan tasavvuf yoʻliga
Ahmad ibn Umar, Najmiddin Kubro nomi bilan tanilgan, 1145-yilda Xivada tugʻilgan. Yoshligida hadis ilmini oʻrganib, Nishopur, Hamadon va Iskandariyaga safar qilgan, Misrda esa shayx Roʻzbehon al-Misriy rahbarligida tasavvuf yoʻliga kirgan. Xorazmga qaytgach, Gurganjda xonaqoh ochgan va u maʼnaviy hayot markaziga aylangan.
Nurlar va ranglar
Uning asarlarida ichki sayr gʻoyat aniq tasvirlangan: soliq zikr chogʻida koʻradigan rangli nurlar va yoʻlning har bir bosqichi nimani anglatishi. Shogirdlari ham mashhur shayxlarga aylangan — ular shunchalik koʻp ediki, uni «valitarosh», yaʼni «avliyolar tarbiyachisi» deb atashgan. Ular yoygan kubroviya tariqati Eron, Kashmir va Xitoy musulmonlarigacha yetib borgan.
Gurganj mudofaasi
1221-yilda moʻgʻul qoʻshini Gurganjni qamal qilgan. Rivoyatlarga koʻra, unga shahardan xavfsiz chiqib ketish taklif qilingan, ammo u birga yashagan xalqini tashlab ketishdan bosh tortgan, shogirdlari bilan qoʻliga qurol olib, jangda halok boʻlgan. Hozirgi Turkmanistondagi Koʻhna Urganchda joylashgan maqbarasi hanuz Xorazm va undan uzoq yurtlardan keladigan ziyoratchilar qadamjosidir.
Asosiy yutuqlar
- Xorazmdan Eron, Kashmir va Xitoygacha tarqalgan kubroviya tariqatiga asos solgan
- «Favoih ul-jamol» asarida zikr va muroqaba chogʻida koʻrinadigan nurlar va ranglarni tasvirlagan
- Keyinchalik oʻzlari ham mashhur shayx boʻlgan butun bir avlod shogirdlarni tarbiyalagan